Í gamla daga voru sagðar margar ljótar sögur um Grýlu, Leppalúða, jólasveinana og jólaköttinn. Grýla hefur t.d. búið með sex ferlegum tröllkörlum og Leppalúði haldið framhjá kerlu sinni. Jólasveinarnir eru mun fleiri en þrettán og stundum var sagt að þeir fitnuðu af blótsyrðum. Flotnös og Lungnaslettir koma ekki lengur til byggða, sem betur fer.
Á Íslandi alast börn upp við sögur um Grýlu og fjölskyldu hennar. Grýla er auðvitað heimsfræg og dreymir um að borða börn. Jólasveinarnir stóðu líka fyrir allskonar óknyttum og hrekkjum, áður en þeir bættu ráð sitt fyrir um það bil hundrað árum.
Hér er fjallað um þessar gleymdu sögur sem finnast í gömlum kvæðum, þjóðsagnasöfnum og handritum. Gömlu íslensku jólafólin er skemmtibók, þó hún byggi á fræðilegum grunni. Undirtitillinn Fróðleikur og ljótar sögur er réttnefni. Stundum er á mörkunum að sögurnar séu við hæfi ungra barna.